Het recht op vrij verkeer voor familie van een EU/EER-burger of Zwitser
Ben je familie van iemand met de nationaliteit van een EU-land, IJsland, Liechtenstein, Noorwegen (EER) of Zwitserland? Dan kun je in sommige situaties een gratis faciliterend Schengenvisum krijgen voor een bezoek aan de Schengenlanden. De aanvraag gaat sneller en je hebt minder documenten nodig dan bij een gewoon Schengenvisum.
Dit recht komt uit de Europese regels over het vrije verkeer van EU-burgers en hun familie: Richtlijn 2004/38/EG. Het geldt alleen als je familielid gebruikmaakt van dat vrije verkeer. Dat betekent: je familielid woont in of reist naar een ander EU/EER-land of Zwitserland dan het land van zijn eigen nationaliteit.
Een voorbeeld: een Nederlander is getrouwd met een Filipijnse en ze gaan samen op vakantie naar Spanje. Dan kan zij een faciliterend visum krijgen. Reist zij alleen naar haar man in Nederland, dan meestal niet. Je leest hieronder wanneer dat toch kan.
Belangrijkste punten
- Familie van een EU/EER-burger of Zwitser kan een faciliterend Schengenvisum aanvragen voor een bezoek aan Schengenlanden.
- Een faciliterend visum is gratis en vereist minder documenten dan een regulier Schengenvisum.
- Je moet aan drie voorwaarden voldoen: directe familieband, bewijs van deze band, en samen reizen of naar elkaar toe gaan in de EU/EER.
- Bij problemen met je visumaanvraag kun je hulp vragen bij Solvit, een Europese dienst.
- Met een faciliterend visum mag je maximaal 90 dagen binnen 180 dagen in Schengenlanden verblijven.
Schengen Visitor-verzekering van OOM
✔ Voldoet aan de eisen voor het Schengenvisum
✔ Medische kosten verzekerd tot €500.000
✔ Vanaf €1,75 per persoon per dag (tot en met 69 jaar)
✔ Ook voor 70 jaar en ouder, zonder medische keuring
✔ Visum geweigerd? Je krijgt de volledige premie terug
✔ Polis vaak binnen een uur per e-mail (iDEAL, creditcard of PayPal)
✔ Aansprakelijkheid kun je meeverzekeren
Policy in English? Calculate your premium and apply.
Meer weten? Lees alles over de Schengen Visitor-verzekering.
De eisen
Je kunt een faciliterend visum krijgen als je aan deze 3 voorwaarden voldoet:
- Je bent een direct familielid van een EU/EER-burger of Zwitser. Verderop lees je wie daaronder vallen.
- Je kunt de familieband bewijzen, bijvoorbeeld met een huwelijksakte of geboorteakte.
- Je reist samen met je familielid naar een ander EU/EER-land of Zwitserland dan het land van zijn nationaliteit. Of je reist naar je familielid toe, terwijl hij in zo’n land woont of verblijft.
Voldoe je hieraan? Dan betaal je geen visumkosten. Doe je de aanvraag bij VFS Global of TLScontact, dan betaal je daar wel servicekosten. Zeg bij het maken van de afspraak dat je familie bent van een EU/EER-burger of Zwitser. Zet dat ook duidelijk op het aanvraagformulier voor het Schengenvisum. Doe je dat niet, dan krijg je misschien een gewoon visum waarvoor je wel betaalt. De vragen op het formulier met een sterretje (*) hoef je als familielid van een EU/EER-burger niet in te vullen.
Het land moet je aanvraag zo snel mogelijk behandelen. Een behandeltijd van meer dan 15 dagen mag alleen bij uitzondering, en dan moet het land uitleggen waarom. Een faciliterend visum mag alleen geweigerd worden als je niet kunt aantonen dat je familie bent of dat je met je familielid reist of naar hem toe gaat. Of als je een gevaar bent voor de openbare orde, de openbare veiligheid of de volksgezondheid, of bij misbruik of fraude. Een weigering krijg je schriftelijk, met de redenen.
Met een faciliterend Schengenvisum mag je maximaal 90 dagen binnen 180 dagen in Nederland of de andere Schengenlanden blijven. Wil je bij je familielid in Nederland gaan wonen? Dan vraag je na aankomst een verblijfsvergunning aan bij de IND.
Familie van een Nederlander
Woont je Nederlandse familielid in Nederland en reis je naar hem toe? Dan kun je meestal geen faciliterend visum krijgen. Je vraagt dan een gewoon Schengenvisum aan. Het kan wel als jullie minstens 3 maanden achter elkaar samen in een ander EU/EER-land of Zwitserland hebben gewoond, volgens het EU-recht. Woon je daar niet meer, dan mag je daarna niet langer dan 6 maanden buiten de EU zijn geweest. Voor wie samen in het Verenigd Koninkrijk woonde, gelden aparte regels. Bekijk de voorwaarden voor familie van Nederlanders op NederlandWereldwijd.
Benodigd bewijs
Volgens de checklijst van NederlandWereldwijd neem je dit mee naar je afspraak:
- een aanvraagformulier dat je online invult, print en ondertekent;
- een geldig paspoort, het liefst niet ouder dan 10 jaar, met minstens 2 lege pagina’s en nog 3 maanden geldig na je vertrek uit Schengen;
- een pasfoto (bij VFS Global en TLScontact wordt een digitale foto gemaakt, dan hoef je die niet mee te nemen);
- bewijs dat je legaal woont in het land waar je de aanvraag doet;
- bewijs van de familieband, zoals een geboorteakte, huwelijksakte of partnerschapsakte, en een kopie van het paspoort van je familielid;
- bewijs dat je familielid gebruikmaakt van het vrije verkeer, bijvoorbeeld een inschrijving in zijn woonland of een reisschema;
- een reservering van je reis. Een betaald ticket is niet nodig.
Bewijs van eigen geld, een garantsteller of een reisverzekering staat niet op deze checklijst. Toch is een medische reisverzekering verstandig. Zonder verzekering betaal je de rekening van een arts of ziekenhuis zelf. Ben je financieel afhankelijk of woon je in bij je familielid? Dan moet je ook dat bewijzen.
Wie wordt er als familie van een EU-burger gezien?
Je bent een direct familielid van een EU/EER-burger of Zwitser als je:
- zijn echtgenoot of echtgenote bent;
- zijn geregistreerd partner bent, met een partnerschap dat is geregistreerd in een EU/EER-land of Zwitserland;
- zijn partner bent en minstens 6 maanden samenwoont of een duurzame relatie hebt, bijvoorbeeld omdat jullie hebben samengewoond, samen een kind hebben of samen een huis hebben gekocht;
- zijn kind of kleinkind bent (of dat van zijn echtgenoot of geregistreerd partner) en jonger bent dan 21 jaar, of ouder en financieel afhankelijk;
- het kind of kleinkind van zijn partner bent, jonger dan 18 jaar, en bij die partner woont;
- zijn ouder of grootouder bent (of die van zijn echtgenoot of geregistreerd partner) en financieel afhankelijk bent.
Andere familieleden, zoals een oom, tante, neef of nicht, kunnen ook in aanmerking komen. Dat geldt als ze financieel afhankelijk zijn, bij de EU/EER-burger inwonen of door ernstige gezondheidsproblemen zorg van hem nodig hebben. Let op: ben je volgens deze regels geen direct familielid, dan wordt je aanvraag afgewezen. Controleer het dus altijd goed op de pagina over het faciliterend visum van NederlandWereldwijd.
Heb je al een verblijfskaart?
Heb je een verblijfskaart als familielid van een EU-burger, afgegeven door een ander EU-land dan het land van nationaliteit van je familielid? Dan heb je geen visum nodig om naar de EU-landen en naar IJsland, Liechtenstein en Noorwegen te reizen, ook niet als je alleen reist. Meer uitleg vind je op Your Europe van de Europese Unie.
Solvit
Loop je vast met je aanvraag en wordt je recht als familielid van een EU-burger niet goed toegepast? Neem dan contact op met Solvit. Deze gratis dienst van de Europese Unie bemiddelt en helpt als een overheid je EU-rechten niet goed toepast.
Gerelateerde artikelen:
Veelgestelde vragen over het visum voor familie van EU-burgers
Een faciliterend visum is een gewoon Schengenvisum voor kort verblijf. Je krijgt het gratis en via een snellere procedure, omdat je familie bent van een EU/EER-burger of Zwitser die gebruikmaakt van het vrije verkeer in Europa.
Je betaalt geen visumkosten. Doe je de aanvraag bij VFS Global of TLScontact, dan betaal je daar wel servicekosten.
Het land moet je aanvraag zo snel mogelijk behandelen. Een behandeltijd van meer dan 15 dagen mag alleen bij uitzondering, en het land moet dan uitleggen waarom het langer duurt.
Je echtgenoot, je geregistreerd partner, je partner met wie je minstens 6 maanden samenwoont of een duurzame relatie hebt, kinderen en kleinkinderen jonger dan 21 jaar of financieel afhankelijk, en ouders en grootouders die financieel afhankelijk zijn. Soms tellen ook andere familieleden mee, zoals een oom of tante die inwoont of afhankelijk is.
Meestal niet. Je familielid gebruikt dan geen vrij verkeer, dus vraag je een gewoon Schengenvisum aan. Dat is anders als jullie minstens 3 maanden achter elkaar samen in een ander EU/EER-land of Zwitserland hebben gewoond volgens het EU-recht.
Een ingevuld en ondertekend aanvraagformulier, je paspoort, bewijs dat je legaal woont in het land van aanvraag, bewijs van de familieband zoals een huwelijksakte of geboorteakte, een kopie van het paspoort of de identiteitskaart van je familielid, bewijs van het vrije verkeer en een reservering van je reis.
Een reisverzekering staat niet op de checklijst voor familieleden van EU/EER-burgers. Toch is een verzekering verstandig. Zonder verzekering betaal je de rekening van een arts of ziekenhuis zelf.
Met een faciliterend Schengenvisum mag je maximaal 90 dagen binnen elke periode van 180 dagen in Nederland of de andere Schengenlanden blijven. Wil je bij je familielid in Nederland gaan wonen, dan vraag je na aankomst een verblijfsvergunning aan bij de IND.
Alleen als je niet kunt aantonen dat je familie bent of dat je met je familielid reist of naar hem toe gaat. Of als je een gevaar bent voor de openbare orde, de openbare veiligheid of de volksgezondheid, of bij misbruik of fraude. Je krijgt de weigering schriftelijk, met de redenen.
Vraag eerst om uitleg bij de instantie die je aanvraag behandelt. Wordt je recht als familielid van een EU-burger niet goed toegepast, dan kun je gratis hulp vragen bij Solvit, een dienst van de Europese Unie.
Bijgewerkt in oktober 2026. Bronnen: NederlandWereldwijd (faciliterend visum en checklijst voor familieleden van EU/EER-burgers), Your Europe van de Europese Unie, IND, Richtlijn 2004/38/EG.