Europa versterkt grenscontrole met nieuw inreis-/uitreissysteem vanaf 10 november

Het nieuwe inreis-/uitreissysteem (Entry/Exit System, EES) van de Europese Unie wordt op 10 november 2024 operationeel. Dat bevestigde Ylva Johansson, de EU-commissaris voor Binnenlandse Zaken, tijdens haar bezoek aan eu-LISA, het EU-agentschap dat verantwoordelijk is voor de IT-infrastructuur van dit systeem. Wanneer het systeem in het najaar operationeel wordt, krijgen reizigers van buiten de EU die het Schengengebied binnenkomen te maken met nieuwe grenscontroles.

De lancering van het EES stond oorspronkelijk gepland voor 2022. De invoering liep vertraging op door IT-problemen en door vertraging bij de installatie van de automatische grenspoortjes bij alle internationale land-, zee- en luchtgrenzen in het Schengengebied. Door de vertraging van het EES is ook een ander belangrijk project, ETIAS, vertraagd, omdat ETIAS pas na het EES kan starten. Een exacte datum is niet gegeven, maar de EU heeft eerder aangegeven dat ETIAS vijf tot zes maanden na het EES wordt ingevoerd. Mogelijk komt er een overgangsperiode waarin ETIAS geleidelijk naast het Entry/Exit System wordt ingevoerd.

Wat is EES?

Het EES is een geautomatiseerd IT-systeem dat de manier verandert waarop niet-EU-burgers worden geregistreerd wanneer ze voor een kort verblijf naar Europese landen reizen. Het systeem moet de veiligheid vergroten, grensprocessen stroomlijnen en nauwkeurige gegevens verzamelen over reizigers die de buitengrenzen van de EU passeren. Zo wil de EU grensoverschrijdingen veiliger en efficiënter maken. Een voordeel voor reizigers is dat de paspoortcontrole sneller verloopt, omdat er geen stempels meer in het paspoort worden gezet.

Het systeem wordt ingevoerd in de 29 landen van het Schengengebied: Oostenrijk, België, Bulgarije, Kroatië, Tsjechië, Denemarken, Estland, Finland, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Hongarije, IJsland, Italië, Letland, Liechtenstein, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Noorwegen, Polen, Portugal, Roemenië, Slowakije, Slovenië, Spanje, Zweden en Zwitserland.

Onder “niet-EU-onderdanen” vallen reizigers die geen burgerschap hebben in een EU-land of in IJsland, Liechtenstein, Noorwegen of Zwitserland.

Voor wie geldt EES?

Het EES geldt voor alle niet-EU-onderdanen die voor een kort verblijf naar Europese landen reizen (bezoeken van maximaal 90 dagen binnen een periode van 180 dagen). Het gaat dus ook gelden voor Britse burgers. De verblijfsduur wordt berekend over alle deelnemende Europese landen samen. Zowel reizigers die een visum voor kort verblijf (Schengenvisum) nodig hebben als reizigers die zonder visum kunnen reizen, worden in het EES geregistreerd.

Elke inreis, uitreis of weigering van toegang aan de buitengrenzen van de deelnemende landen wordt elektronisch vastgelegd. Cyprus en Ierland zijn wel lid van de EU, maar blijven paspoorten met de hand stempelen en gebruiken het EES niet.

Zal EES vertragingen veroorzaken?

In het Verenigd Koninkrijk en elders zijn er zorgen dat het EES tot meer vertraging bij grenscontroles leidt. In een rapport van de Raad van de EU dat door de non-profitorganisatie Statewatch naar buiten is gebracht, uiten verschillende landen hun bezorgdheid over de vertragingen bij de invoering van het EES. Vorig jaar zeiden ze dat de tijd om het systeem vóór de lancering te testen snel afneemt.

Franse autoriteiten voeren de EES-grenscontroles uit in de Britse haven van Dover en bij Eurostar en Eurotunnel. Ze werken samen met de Britse overheid om de gevolgen voor het verkeer zo klein mogelijk te houden, maar maken zich zorgen over mogelijke wachttijden.

Overheidsinstanties en de toeristische sector verwachten dat het EES lange wachtrijen veroorzaakt bij de veerboten van Dover naar Calais. Andere landen werken ook nog aan hun plannen voor de invoering. De Europese Commissie heeft voorgesteld het systeem geleidelijk en flexibel in te voeren, om lange wachttijden aan de grenzen te voorkomen.

Uitzonderingen op het EES

Er zijn enkele uitzonderingen op de verplichte registratie in het EES. Die gelden onder andere voor:

• Onderdanen van de deelnemende landen, en van Cyprus en Ierland.
• Niet-EU-onderdanen met een verblijfskaart als familielid van een EU-onderdaan.
• Personen die binnen een onderneming worden overgeplaatst, of reizen voor onderzoek, studie, training, vrijwilligerswerk, scholierenuitwisseling, educatieve projecten of au-pairwerk.
• Houders van verblijfsvergunningen, visa voor lang verblijf en bepaalde diplomatieke paspoorten.
• Onderdanen van Andorra, Monaco, San Marino en Vaticaanstad, en personen die zijn vrijgesteld van grenscontroles, zoals staatshoofden en grensarbeiders.

Voordelen van het EES

Het nieuwe systeem heeft veel voordelen. Een van de belangrijkste is het gemoderniseerde grensbeheer. Dat zorgt voor een soepelere reis voor niet-EU-onderdanen. Daarnaast helpt het systeem om reizigers op te sporen die langer blijven dan toegestaan, omdat in- en uitreizen nauwkeurig worden bijgehouden.

Een ander belangrijk voordeel is de grotere veiligheid. Door biometrische gegevens zoals gezichtsopnames en vingerafdrukken te verzamelen, helpt het systeem identiteitsfraude te bestrijden. Bovendien kunnen grensautoriteiten in de hele EU via het EES direct informatie uitwisselen, wat zorgt voor snellere en betere grenscontroles.

Hoe werkt het EES?

Passeer je de buitengrens van een land dat aan het EES meedoet, dan worden een aantal persoonlijke gegevens vastgelegd. Het systeem registreert onder meer je volledige naam en geboortedatum zoals die in je reisdocument staan, en de datum en plaats van elke inreis en uitreis. Ook biometrische gegevens, zoals een gezichtsopname en vingerafdrukken, worden vastgelegd. Een weigering van toegang wordt eveneens in het systeem opgeslagen.

Heb je een visum voor kort verblijf (Schengenvisum) nodig? Dan staan je vingerafdrukken al in het Visuminformatiesysteem (VIS) en worden ze niet nog eens in het EES opgeslagen. Afhankelijk van de situatie kan het EES ook gegevens gebruiken uit andere systemen, zoals het VIS en het Europees Systeem voor reisinformatie en -autorisatie (ETIAS).

Bewaartermijnen van gegevens

Gegevens over inreis, uitreis en weigering van toegang worden drie jaar bewaard vanaf de datum van registratie. Persoonsgegevens in individuele dossiers worden drie jaar en één dag bewaard vanaf de laatste geregistreerde uitreis, of vanaf de weigering van toegang als de reiziger niet is toegelaten. Is er geen uitreis geregistreerd, dan worden de persoonsgegevens vijf jaar bewaard vanaf het einde van het toegestane verblijf.

Deze bewaartermijnen zorgen ervoor dat gegevens niet langer worden bewaard dan nodig is. Daarna worden ze automatisch verwijderd.

Het EES in de praktijk

Met het EES verandert de grensovergang voor niet-EU-onderdanen flink. Steek je voor het eerst sinds de lancering de grens over, dan worden je vingerafdrukken en een gezichtsopname vastgelegd. Die biometrische gegevens worden in een digitaal dossier opgeslagen, en je paspoort wordt niet langer afgestempeld.

Ben je al eerder met het EES gereisd, dan worden je gegevens alleen gecontroleerd. Dat maakt de grensovergang sneller. In zeldzame gevallen kan een grenswachter besluiten je gegevens opnieuw vast te leggen.

Met een biometrisch paspoort kun je vaak een selfservicezuil of grenspoortje gebruiken, als die er bij de grensovergang zijn. Is je digitale dossier in orde, dan is tussenkomst van een grenswachter vaak niet nodig.

Voor wie geldt het EES niet?

Naast de eerder genoemde uitzonderingen zijn er enkele groepen vrijgesteld van het EES. Dat zijn onder meer onderdanen van de landen die het systeem gebruiken, houders van een verblijfskaart als familielid van een EU-onderdaan, personen die reizen voor bepaalde doelen zoals onderzoek of studie, en houders van een verblijfsvergunning voor lange duur.

Ook onderdanen van Andorra, Monaco, San Marino en Vaticaanstad, en houders van een paspoort van de Heilige Stoel vallen buiten het systeem. Verder zijn personen met bijzondere rechten bij grenscontroles, zoals staatshoofden en grensarbeiders, vrijgesteld van registratie in het EES.

Met het EES wil de Europese Unie haar grenzen veiliger en efficiënter maken, zonder het vrije verkeer voor inwoners van de deelnemende landen en bepaalde groepen reizigers te beperken. Het systeem gaat de komende jaren een belangrijke rol spelen bij het moderniseren van het grensbeheer en het verbeteren van de veiligheid in de Europese Unie.

Gerelateerde berichten:

• Reizen naar Europa gaat medio 2024 veranderen door invoering van het Entry-Exit System (EES)
• Wie reist naar Europa krijgt straks te maken met ETIAS en EES
• De manier van en naar Europa reizen, verandert dit jaar met de introductie van het Entry Exit System (EES) van de EU
• EU stelt lancering van ETIAS uit tot november 2023
• Het EU-entry-exit-system (EES) in 2022 operationeel

Veelgestelde vragen over het inreis-/uitreissysteem (EES)

Bijgewerkt in oktober 2026. Bronnen: Europese Unie (travel-europe.europa.eu), Koninklijke Marechaussee, Rijksoverheid.